กองทุนส่งเสริมการศึกษา การสร้างสรรค์ศิลปะ “มูลนิธิรัฐบุรุษ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์”: วัฏจักรแห่งความดีและการให้

ดร.ดามพ์ สุคนธทรัพย์

“การตอบแทนบุญคุณแผ่นดิน คือ การประพฤติปฏิบัติตนเป็นคนดี เป็นสถาบันที่ดี เป็นองค์กรที่ดี เป็นตัวอย่างที่ดี มุ่งกระทำแต่ความดี เพื่อประโยชน์ของแผ่นดิน”

ฯพณฯ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ประธานองคมนตรีและรัฐบุรุษ
วันที่ 16 ตุลาคม 2542 – โรงแรมโฆษะ จ.ขอนแก่น

เมื่อประมาณเกือบ 20 ปี มาแล้ว กระผมได้มีโอกาสได้ร่วมงานกับ คุณไพฑูรย์ วิโรจน์โภคา คุณไชยยันต์ เศรษฐไพศาล และเหล่าศิลปินระดับชาติ อาทิ อาจารย์สวัสดิ์ ตันติสุข ศาสตราจารย์เกียรติคุณประหยัด พงษ์ดำ อาจารย์ ดร.นนทิวรรธน์ จันทนะผะลิน อาจารย์ปัญญา วิจินธนสาร รองศาสตราจารย์ วิโชค มุกดามณี และอาจารย์วีรเดช พนมวัน ณ อยุธยา (ซึ่งต่อมาศิลปินเอกเหล่านี้ หลายท่าน ก็ได้รับการคัดเลือกให้เป็นศิลปินแห่งชาติ) ในงานประกวดศิลปกรรมอาเซียน (ASEAN Art Awards) ซึ่งมุ่งส่งเสริมศิลปินไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ศิลปินระดับเยาวชน ให้ขึ้นสู่เวทีสากล
และในทุกๆ ปีที่มีการประกวดศิลปกรรมอาเซียน พวกเรา ในฐานะผู้จัดทำโครงการฯ ก็จะไปกราบเรียนเชิญ ฯพณฯ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ประธานองคมนตรี และรัฐบุรุษ มาเป็นประธานในงาน และเป็นผู้มอบรางวัลแก่ผู้ชนะการประกวด ซึ่งทุกครั้ง ฯพณฯ ประธานองค์มนตรี และรัฐบุรุษ ก็จะให้ความเมตตากับพวกเรา และเหล่าศิลปิน ด้วยการตอบรับคำกราบเรียนเชิญ เป็นประจำทุกปี เช่นเดียวกัน
ในปี 2542 ก็ไม่ต่างไปจากปีก่อนๆ พวกเรา ในฐานะผู้จัดทำโครงการฯ ไปกราบเรียนเชิญ ฯพณฯ ที่บ้านสี่เสา เทเวศร์ แต่ที่แปลกไปกว่าครั้งอื่นๆ คือ ในครั้งนี้ ระหว่างการสนทนา จู่ๆ ฯพณฯ ก็กล่าวขึ้นว่า ฯพณฯ มีผลงานศิลปะที่ศิลปินหลายๆ ท่าน ได้มอบให้ ฯพณฯ ในช่วงระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมาอยู่หลายภาพ และอยากขอให้คณะผู้จัดทำโครงการฯ นำไปจำหน่ายแบบการกุศลให้ด้วย เพื่อนำรายได้ไปสมทบทุนการศึกษาสำหรับเยาวชน ภายใต้ความอนุเคราะห์ของ มูลนิธิรัฐบุรุษ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ว่าแล้ว ฯพณฯ ก็สั่งการให้ ท่านพลเรือตรีพะจุณณ์ ตามประทีป (ยศในขณะนั้น) นายทหารคนสนิท และหัวหน้าสำนักงานประธานองคมนตรีและรัฐบุรุษ ไปนำตัวอย่างของผลงานศิลปะ มาให้พวกเราได้ชมกัน
นับเป็นความบังเอิญว่า ดำริดังกล่าวของ ฯพณฯ ประธานองคมนตรี และรัฐบุรุษ สอดคล้องกับความตั้งใจของ คณะผู้จัดทำโครงการ ที่มีอยู่แล้ว ว่า พวกเราคณะผู้จัดการประกวดศิลปกรรมอาเซียน มีความซาบซึ้งในความเมตตาของ ฯพณฯ มาโดยตลอด และอยากจะตอบแทน ฯพณฯ ในโอกาสที่ ฯพณฯ มีอายุครบ 80 ปี ในปี 2542 ด้วยการทำกิจกรรมดีๆ เพื่อเป็นการแสดงกตเวทิตาจิต และเพื่อมอบเป็นของขวัญให้แก่ ฯพณฯ สักครั้งหนึ่ง ซึ่งก่อนที่จะมาขอเข้าเยี่ยมคารวะ ฯพณฯ ในวันนั้น พวกเราก็ยังไม่มีความคิดที่ชัดเจนว่า กิจกรรมที่อยากทำนั้น ควรจะเป็นอะไร
ดังนั้น เมื่อ ฯพณฯ ประธานองคมนตรี และรัฐบุรุษ ได้กล่าวถึง ผลงานศิลปะ การขายหรือการประมูล และการมอบทุนการศึกษาให้กับเยาวชน พวกเราจึงเกิดแนวความคิดขึ้นมาในทันทีว่า พวกเราควรจัดงานใหญ่ ในลักษณะ กาลา ดินเนอร์ (Gala Dinner) เพื่อประมูลผลงานศิลปะ หาทุนการศึกษาให้กับ นักเรียนหรือนักศึกษาผู้ยากไร้ ภายใต้ความอนุเคราะห์ของ มูลนิธิรัฐบุรุษ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ และงานครั้งนี้ จะเป็นการแสดงกตเวทิตาจิต ต่อ ฯพณฯ ประธานองคมนตรี และรัฐบุรุษ ไปด้วยในเวลาเดียวกัน
แนวความคิดที่เกิดขึ้นนี้ ฟังดูเหมือนจะตรงไปตรงมา และไม่มีอะไรแปลกใหม่ แต่ความเป็นจริง ในปี 2542 ก็คือ ก่อนหน้านั้น ยังไม่เคยมีใคร หรือหน่วยงานใด จัดงาน กาลา ดินเนอร์ ประมูลผลงานศิลปะ ระดับชาติ เพื่อการกุศลอย่างเป็นกิจจะลักษณะ และมีมาตรฐานที่เป็นสากล และในเมื่อพวกเรา ต้องการที่จะจัดงานใหญ่ เราก็ต้องทำทุกอย่างให้ถูกต้อง และได้มาตรฐานสากล เช่นเดียวกัน
ดังนั้น เมื่อได้ตัดสินใจเช่นนี้ สิ่งแรกที่พวกเราทำ คือ ขอให้ศิลปินระดับชาติท่านต่างๆ ของเรา ติดต่อไปยังศิลปินระดับชาติท่านอื่นๆ เพื่อขอรับบริจาคผลงาน เพื่อนำมาประมูล ซึ่งคำขอก็ได้รับการตอบสนองเป็นอย่างดียิ่งจากเหล่าศิลปินชั้นนำของไทยเหล่านั้น
ลำดับต่อไป พวกเราได้ติดต่อขอความช่วยเหลือจาก คุณปัญญ์ชลี เพ็ญชาติ และคุณเยาวณี นิรันดร ผู้บริหารของบริษัท คริสตี้ส์ อ็อคชั่น (ประเทศไทย) จำกัด ซึ่งเพิ่งได้เปิดสำนักงานในประเทศไทย ได้ไม่นานนัก ให้ช่วยจัดการประมูลผลงานศิลปะระดับชาติ ในนามของบริษัทฯ ขึ้นเป็นครั้งแรกในประเทศไทย ซึ่งคุณปัญญ์ชลี และคุณเยาวณี ก็ได้กรุณาตอบรับโดยทันที ที่จะให้ความอนุเคราะห์ โดยทั้งสองท่านได้กรุณากล่าวย้ำว่า ยินดีที่จะจัดการประมูล และจัดเตรียมบุคลากร พร้อมวัสดุอุปกรณ์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องให้ โดยไม่คิดมูลค่าแต่ประการใด
หลังจากที่พวกเราได้คณะทำงาน และผลงานศิลปะอย่างครบครันแล้ว ขั้นตอนต่อไปที่สำคัญที่สุด คือ การไปกราบเรียนเชิญบุคคลสำคัญของประเทศ มาเป็นประธานจัดงาน ซึ่งพวกเราเห็นพ้องกันว่า บุคคลที่น่าจะมีความเหมาะสมมากที่สุด คือ ฯพณฯ พลเอกสุรยุทธ์ จุลานนท์ ผู้บัญชาการทหารบก ในขณะนั้น
กระผมจำได้ว่า พวกเราได้ไปเยี่ยมคารวะ ฯพณฯ พลเอกสุรยุทธ์ฯ ที่กองบัญชาการกองทัพบก โรงเรียนนายร้อย จปร. เดิม ที่ถนนราชดำเนินนอก ซึ่ง ฯพณฯ เพิ่งเสร็จสิ้นจากการเป็นประธานในงานพิธี ภายในบริเวณกองบัญชาการฯ และยังนั่งอยู่บนเก้าอี้หน้าอาคาร ซึ่งจัดเป็นชั้นอัฒจรรย์ ฯพณฯ ได้สั่งการให้ พันเอกนินนาท เบี้ยวไข่มุก (ยศในขณะนั้น) นายทหารคนสนิทของท่าน เชิญให้พวกเรา เข้าไปร่วมนั่งด้วย และขอให้พวกเราอธิบายถึงเหตุผลการขอเข้าเยี่ยมคารวะ ฯพณฯ รับฟังคำชี้แจงและคำกราบเรียนเชิญของพวกเราด้วยความตั้งใจ และได้ตัดสินใจตอบรับในทันที และในนาทีนั้น บนชั้น อัฒจรรย์ แห่งนั้น กองทุนส่งเสริมการศึกษา การสร้างสรรค์ศิลปะ “มูลนิธิรัฐบุรุษ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์” โดยมี ฯพณฯ พลเอกสุรยุทธ์ จุลานนท์ ผู้บัญชาการทหารบก เป็นประธานกองทุนฯ รวมทั้งงาน กาลา ดินเนอร์ เพื่อประมูลผลงานศิลปะระดับชาติ ซึ่งมีขึ้นเป็นประจำทุกปี ก็ได้กำเนิดขึ้น
อีกเรื่องหนึ่ง ที่มีความสำคัญ และเป็นสิ่งที่พวกเรา มีความภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่ง คือ ในการจัดทำสูจิบัตร และการกำหนดรูปลักษณะหรือ theme ของงาน กาลา ดินเนอร์ นั้น พวกเราต้องการสิ่งที่จะสร้างความประทับใจ และสิ่งที่ผู้มาร่วมในงานจะต้องจดจำไปอีกนาน พวกเราจึงได้ไปขอคำขวัญและสารจาก ฯพณฯ ประธานองค์มนตรี และรัฐบุรุษ ซึ่งหลังจากที่ ฯพณฯ ได้ตรึกตรอง สักครู่ใหญ่ๆ สิ่งที่ ฯพณฯ ส่งกลับคืนมาให้พวกเรา คือประโยคหนึ่งประโยค ว่า “เกิดมาต้องตอบแทนบุญคุณแผ่นดิน” พร้อมกับลายเซ็นกำกับของ ฯพณฯ ซึ่ง ณ จุดนั้น คำขวัญประจำตัวของ ฯพณฯ ซึ่งเป็นข้อความเพียงสั้นๆ แต่ลึกซึ้งและกินใจอย่างเหลือล้น ที่คนไทยทั่วประเทศรู้จักกันดีในปัจจุบัน ก็กำเนิดขึ้น และตลอดระยะเวลาเกือบ 20 ปี ที่ผ่านมา พวกเราในฐานะผู้จัดงานประมูลผลงานศิลปะประจำปี ของกองทุนฯ ก็ได้ยึดถือเป็นคำขวัญของงาน (และต่อมา คำขวัญของมูลนิธิฯ) เรื่อยมาเป็นประจำทุกปี จนถึงปัจจุบัน
ในที่สุด ในวันที่ 19 สิงหาคม 2543 พวกเราก็สามารถจัดงาน กาลา ดินเนอร์ ประมูลผลงานศิลปะ สมทบกองทุนส่งเสริมการศึกษา การสร้างสรรค์ศิลปะ “มูลนิธิรัฐบุรุษ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์” ครั้งที่ 1 ได้เป็นผลสำเร็จ ณ ห้องนภาลัย โรงแรมดุสิตธานี และถือเป็นการให้กำเนิดกองทุนฯ ในเวลาเดียวกัน ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา พวกเราได้รับความอนุเคราะห์เป็นอย่างดี จากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจาก ท่านผู้หญิงชนัตถ์ ปิยะอุย กรรมการมูลนิธิรัฐบุรุษ พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ ในฐานะเจ้าของสถานที่ หรือจากวงดุริยางค์ทหารบก ตลอดจนแขกผู้มีเกียรติหลายๆ ท่าน ที่ติดตามงาน กาลา ดินเนอร์ ประมูลผลงานศิลปะฯ และเข้าร่วมในการประมูล มาอย่างต่อเนื่อง